HPV, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar arasında en sık görülenlerdendir. Enfeksiyonların büyük bölümü kendiliğinden temizlenir; yüksek riskli tipler kalıcı hâle geldiğinde izlem gerekir.
HPV (Human Papilloma Virüs), deri ve mukozalarda yerleşen zarfsız bir DNA virüsüdür. 200'den fazla tipi tanımlanmıştır; bunların yaklaşık %40'ı anogenital bölgede görülür.
Anogenital bölgeye özgü tipler, rahim ağzı kanseri örneklerinde saptanma oranlarına göre yüksek riskli (onkojenik) ve düşük riskli olarak sınıflandırılır.
| Grup | Tipler | Klinik karşılığı |
|---|---|---|
| Yüksek riskli | 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 68, 73, 82 | Kanser öncüsü lezyon ve kanser riski |
| Olası yüksek riskli | 26, 53, 66 | Risk açısından net olmayan grup |
| Düşük riskli | 6, 11 | Genellikle genital siğil (kondilom) |
Önemli: HPV pozitifliği tek başına kanser tanısı değildir. Enfeksiyonların büyük bölümü bağışıklık sistemi tarafından temizlenir.
Bulaş açısından en önemli faktör cinsel aktivitedir. Risk, cinsel partner sayısıyla artar; partnerlerin önceki ilişki sayısı da etkilidir. Cinsel yaşama erken başlayan grupta risk daha yüksektir.
HPV genellikle cinsel yolla bulaşır; oral ve anal temasla da bulaşabilir. Genç ve cinsel olarak aktif kadınlarda enfeksiyon sıktır ve büyük bölümü kendiliğinden geriler. Yüksek riskli tiplerde viral temizlenme genellikle 8–14 ay, düşük riskli tiplerde 5–6 ay içinde gerçekleşir.
HPV'nin çoğu zaman fark edilebilir bir belirtisi yoktur. Gözle görülebilen tek bulgu genital siğildir; ayrıca genital bölgede renk değişiklikleri görülebilir.
Asıl önemli olan, rahim ağzında gözle görülmeyen hücresel değişikliklerdir. Bu değişiklikler tanınıp izlenir veya tedavi edilirse sorun oluşturmaz; fark edilmediğinde ise zaman içinde rahim ağzı kanserine ilerleyebilir. Bu nedenle belirti beklemeden düzenli jinekolojik kontrol önerilir.
HPV DNA testi, smear testine benzer şekilde rahim ağzından hücre örneği alınarak yapılır. Sonuç genellikle 1–3 hafta içinde çıkar.
Bazı laboratuvarlar önce HPV varlığını araştırır, pozitiflik hâlinde tiplendirme yapar. Bazı testler ise doğrudan HPV 16 ve HPV 18 dahil onkojenik tipleri ayrı ayrı raporlar. Hangi testin uygun olduğu yaşınıza ve önceki sonuçlarınıza göre değerlendirilir.
Tarama programı ve test seçenekleri hakkında ayrıntı için rahim ağzı kanserinde tarama metodları sayfamıza bakabilirsiniz.
Günümüzde HPV virüsünün kendisini vücuttan temizleyen bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Tedavi, virüsün yol açtığı lezyonlara yöneliktir:
Kondilom tedavisi uygulanır; yöntem lezyonun yerine ve yaygınlığına göre seçilir.
CIN 2 / CIN 3 saptandığında LEEP veya konizasyon değerlendirilir.
Çoğunlukla tedavi yerine izlem tercih edilir; lezyonların önemli bölümü kendiliğinden geriler.
Hangi tedavinin uygun olduğu; lezyonun tipi, yerleşimi, yaşınız ve gebelik planınız gibi etkenlere göre hekim tarafından belirlenir. İnternette okuduğunuz bir yöntemi kendi başınıza uygulamayın.
HPV aşısı, aşının kapsadığı tiplere karşı korunma sağlamaya yöneliktir. Enfeksiyon alındıktan sonra da aşılama yapılabilir; ancak aşı içeriğindeki en az bir tipe karşı etkinliğin azalmış olabileceği bilinmelidir.
Aşı, mevcut bir enfeksiyonu tedavi etmez ve tarama programının yerine geçmez. Aşı kararı ve zamanlaması hekiminizle birlikte değerlendirilmelidir.
Hayır. HPV pozitifliği tek başına kanser tanısı değildir; enfeksiyonların büyük bölümü bağışıklık sistemi tarafından temizlenir. Yüksek riskli tiplerde enfeksiyonun kalıcı hâle gelmesi durumunda düzenli izlem önerilir.
Kanserleşme hemen olmaz; bu süreç genellikle yıllar alır ve literatürde 5–15 yıl aralığı bildirilmektedir. Düzenli jinekolojik kontrole giden kadınlarda öncü lezyonlar tedavi edilebildiği için kansere ilerleme olasılığı düşüktür.
HPV başlıca cinsel temasla bulaşır; oral ve anal temasla da bulaşabilir. Bu nedenle bulaş yalnızca vajinal ilişkiyle sınırlı değildir.
HPV tek başına normal doğuma engel değildir. Nadiren doğum sırasında bebeğe bulaş sonucu laringeal papillomatozis görülebilir; ancak sıklığı düşüktür ve sezaryen bu riski ortadan kaldırmaz. Doğum şekli kararı obstetrik nedenlerle verilir.
Hayır. Virüs uzun süre belirti vermeden kalabildiği için bulaşın kimden ve ne zaman gerçekleştiğinin belirlenmesi mümkün değildir.
Hayır. Enfeksiyonların çoğu kendiliğinden geriler. Önemli olan, yüksek riskli tiplerde uygun aralıklarla izlem yapılması ve gelişen lezyonların zamanında saptanmasıdır.
HPV testi veya smear sonucunuz hakkında bilgi almak için Ankara'daki kliniğimize ulaşabilirsiniz.
